Jongerendebat over de vrije wil en aanverwante artikelen

Op 6 mei 2019 was het nog meivakantie. Toch stond een groepje leerlingen uit klas 3ha1 van de locatie Marnix al bijtijds op om – op hun vrije morgen dus – naar de Grote Kerk in Dordrecht te gaan. Het was die dag precies vierhonderd jaar geleden dat in die kerk de Dordtse Leerregels, die na langdurig overleg op de Nationale Synode van 1618-1619 tot stand gekomen waren, werden voorgelezen. Het Reformatie Instituut Dordrecht had om dat historische feit te herdenken een ‘jongerensynode’ georganiseerd.

Van tevoren was er in de klas al ter voorbereiding een speciale lesbrief over de Dordtse  Leerregels, ook wel de Vijf artikelen tegen de remonstranten genoemd, besproken.

Ook van de andere scholen voor voortgezet onderwijs in Dordrecht waren veel leerlingen met hun docenten aanwezig, evenals belangstellenden en natuurlijk de pers. Het RID had een afwisselend programma bedacht. De aanwezigen werden na inleidend orgelspel welkom geheten door onze oud-leerling Rinder Sekeris, voorzitter van het RID. Burgemeester Kolff van Dordrecht opende de bijeenkomst, waarna onze collega van de locatie Guido de Brès, Anthonie Golverdingen, iets vertelde over de historie van de Grote Kerk. Guido de Brèsleerlinge Len-Marie Boele las de eerste van de Dordtse Leerregels voor.

Dordtenaar professor Fred van Lieburg hield een lezing over de jongeren die bij de synode van 1618-1619 betrokken waren. Hij noemde de datum van 6 mei 1619 een historische sensatie. Op die dag puilde de Grote Kerk uit van de mensen. De Dordtse Leerregels werden alle zevenentwintig voorgelezen. Omdat de jaarmarkt werd gehouden op het Scheffersplein, was het destijds al erg druk in de stad. Grote groepen mensen hoorden zo hoe er gedacht moest worden over allerlei kerkelijke zaken. De spreker liet 5D-beelden zien, waarin afbeeldingen van toen en foto’s van nu met elkaar zijn versmolten, zodat je als kijker een prachtig beeld kreeg van hoe alles er in de tijd van de synode uitgezien heeft. Niet alleen waren er jongeren onder degenen die op de publieke tribune de synode bijwoonden, zoals uit oude prenten blijkt, ook waren er (buitenlandse) jongeren als ‘hulpjes’ van de geleerden aanwezig. Zij zorgden bijvoorbeeld voor het overschrijven van de documenten. Er zijn dagboekjes overgeleverd waarin zij hun belevenissen schreven, geïllustreerd met plaatsjes van theologen van die tijd, die te koop waren in de boekhandels. Zoiets als de voetbalplaatjes van onze tijd!

Het hoogtepunt van de morgen was het debat tussen leerlingen van het Insula College, het Stedelijk Dalton Lyceum, het Johan de Witt-gymnasium en het Wartburg College, locatie Marnix. Omdat onze leerlingen nog onderbouwleerlingen zijn en omdat zij nog niet zoveel ervaring hebben met debatteren, hadden twee leerlingen van de bovenbouw van de locatie Guido de Brès het debat ook voorbereid om assistentie te verlenen. Inderdaad waren de meeste leerlingen van de andere scholen ouder, dus was het fijn dat de Guidoleerlingen, Elise Priester en Len-Marie Boele, konden worden ingeschakeld. Zij hadden veel werk gemaakt van het bedenken en formuleren van argumenten. Van de Marnix deed Cariël Diepenbroek mee. Nadat de leerlingen wat tips over het debat hadden gekregen van Jonathan de Lijster van de debatclub Dordrecht, zette de debatleider Riekelt Pasterkamp uiteen, hoe het debat zou verlopen. Daarna was de eerste stelling aan de beurt. ‘Mensen bepalen hun eigen toekomst.’ De leerling van het Johan de Witt-gymnasium die de stelling inleidde, begon met te zeggen dat zij niet gelooft dat God het leven van mensen leidt. Best wel een pittige uitspraak voor onze leerlingen. Er kwamen nog andere stellingen aan de orde, zoals ‘Ons gebruik van de techniek (o.a. de mobiele telefoon) laat zien dat we geen vrije wil hebben.’ Er werden stevige discussies gevoerd, maar over en weer steeds met respect. Om niet de schijn van partijdigheid te wekken bestond de jury, onder leiding van historicus Bart Jan Spruyt, uit mensen van verschillende achtergronden: Chris van Benschop, raadslid van Groen Links, Marianne Eekhout, conservator van het Dordrechts Museum, en Jonathan de Lijster, lid van de debatclub Dordrecht. De debatleider hield de tijd steeds goed in de gaten en hij zorgde ervoor dat het debat ordelijk verliep en iedere deelnemer zijn of haar woordje kon doen.

De jury bleef lang weg tijdens de beraadslagingen. Voorzitter Bart Jan Spruyt verwoordde daarna het juryoordeel: de prestaties van de verschillende scholen ontliepen elkaar niet veel, maar toch was er één school die er bovenuit stak: het Wartburg College! Daar waren de Marnixianen best trots op! De drie debatdeelnemers gingen met de gewonnen bokaal voor de pers op de foto en er werden interviews afgenomen. De bokaal zal eerst een poosje op de Marnix staan en gaat daarna naar de Guido. Eerlijk is eerlijk!

Voor onze leerlingen was het debat een goede ervaring. Achteraf vertelden ze dat ze het een leuke morgen hadden gevonden. De vrije morgen was dus goed besteed. Inmiddels is bekend dat het RID voor volgend jaar weer een jongerendebat wil organiseren. Zelf denk ik dat het belangrijk is dat leerlingen met andersdenkenden in aanraking komen en dat zij leren respectvol met anderen in debat te gaan. Ook de ‘juf’ heeft een mooie en interessante morgen gehad!

M.A. de Deugd