Lekker lezen: over het belang van leesmotivatie

Onlangs kookte onze kleinzoon samen met zijn moeder risotto. Vol aandacht las hij het recept. ‘Mam’, riep hij, ‘we hebben een probleem. De saffraandraadjes moeten wééken (weken) in de wijn.’  Ja, dan eet je voorlopig nog niet. Onze dochter legde hem uit dat ‘weken’ betekent ’zacht worden’, maar ook het meervoud is van ‘week’.

De woordenschat van een kind ontwikkelt zich door te lezen. Al lezend komen er woorden voorbij die een kind niet kent, maar leert begrijpen door het verhaal zelf en soms door het te vragen. Een grote woordenschat is belangrijk om op school goed mee te komen. Als je niet begrijpt wat er bedoeld wordt met een vraag, kun je een vraag ook niet beantwoorden. Daarom is het zo belangrijk dat leerlingen regelmatig een boek lezen. Nu is de tijd die aan lezen besteed wordt enorm afgenomen. In 2013 publiceerde het Sociaal Cultureel Planbureau daar cijfers over. Wat bleek? De tijd die volwassenen aan lezen besteden is tussen 2006 en 2013 afgenomen met 35%. Bij jongeren in de leeftijd tussen 12 en 19 jaar is die tijd echter afgenomen met 69%. Waarschijnlijk verbaast u dat niks. U ziet uw zoon, vooral jongens lezen heel weinig, al sinds zijn tiende levensjaar niet of nauwelijks meer een boek lezen. Sinds de overgang naar het voortgezet onderwijs er een smartphone in bezit is, is het met het lezen helemaal gedaan. Of misschien besteedt hij zijn tijd aan voetballen of gamen. In 2016 deed een ander bureau onderzoek naar de tijdsbesteding van jongeren in dezelfde leeftijdscategorie. Daaruit kwamen de volgende cijfers: per dag wordt elf minuten besteed aan lezen, 135 minuten aan film en filmpjes kijken en 133 minuten aan communicatie via de media. Het hoeft geen uitleg dat bij onze leerlingen de aandacht voor het woord verschoven is naar de aandacht voor het beeld. Dat heeft gevolgen!

Sowieso voor succes op school. Er is bewezen dat kinderen die regelmatig een boek lezen, beter presteren op school dan leerlingen die niet of nauwelijks lezen. Bovendien maakt lezen een kind socialer. Het leert meer over zichzelf en anderen. Als laatste en misschien wel belangrijkste voordeel van lezen, noem ik de relatie lezen-geloof. Kinderen die nooit lezen, zullen ook de Bijbel, hét Woord, links laten liggen. Als je nooit leest, wordt het ook steeds moeilijker Gods Woord te begrijpen. Als je alleen maar beeld tot je neemt, kun je dan nog geloven in de dingen die je niet ziet?

Er is dus voor de school, maar ook voor ouders werk aan de winkel. Hoe stimuleren we lezen? Hoe ontsteken we de leesvlam bij onze kinderen? Want als dat vuurtje eenmaal brandt, dooft het niet zo snel meer. Als kinderen eenmaal ontdekken dat een boek lezen ontzettend leuk is, pakken ze sneller naar een nieuw boek. Hoe maken we van onze kinderen gemotiveerde lezers?

Op de Marnix zijn we vorig jaar gestart met: Momentje vrij? Boek erbij! Elke leerling heeft altijd een leesboek in zijn tas. Dat mag een boek van thuis zijn, maar natuurlijk hebben we de prachtige mediatheek niet voor niets. Je kunt met je mediatheekpasje gratis zoveel boeken lenen als je wilt. Is er in de les tijd over, bijvoorbeeld na een wiskunderepetitie, dan pak je je boek en ga je lekker lezen. Of je moet een opdracht maken en bent eerder klaar dan veel andere klasgenoten. Je pakt je boek en je leest. Soms zie ik leerlingen ’s morgens vroeg al op de trap zitten lezen. Dat het werkt, bewees een enquête onder docenten en leerlingen. Het zorgt voor rust in de les en leerlingen lezen veel meer dan voorheen. In het vorige cursusjaar werden er 2264 jeugdboeken uitgeleend door de mediatheek. Het jaar daarvoor, toen we het bij zich hebben van een leesboek nog niet verplichtten, waren dat er 1433!

In de lessen Nederlands maken we per week twintig minuten vrij om lekker te lezen. We nodigen schrijvers uit op school. Deze week ontmoet uw kind een echte auteur. Henk Koesveld vertelt over zijn spannende boeken aan de leerlingen van havo en vwo. Jan Vermeulen laat de vmbo-leerlingen kennismaken met ‘het Achterhuis van Rotterdam’: de Breepleinkerk en wat zich daar heeft afgespeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Zorg dat er thuis voldoende boeken zijn. Laat die lekker rondslingeren, dan pakt een kind er eerder naar. Geef zelf het goede voorbeeld door tijd vrij te maken om rustig een boek te lezen. Praat met uw kinderen over de boeken die u hebt gelezen. Ook al is een kind nog helemaal niet toe aan zo’n boek, het begrijpt daardoor wel dat u er waarde aan hecht. Ga met uw kind naar de bibliotheek en de boekhandel. Zoek samen een boek dat bij de interesses van uw kind past. Geef uw kind een mooi boek cadeau.

Als het echt niet lukt uw kind aan het lezen te krijgen, zou u een beloning in het vooruitzicht kunnen stellen. Als jij elke dag een kwartier leest, dan kook ik zondag je lievelingskostje. Het belang van lezen kan niet snel overschat worden. Het effect op de vorming van uw kind en op de schoolprestaties is ontzettend groot. Reden te over om samen als school en ouders er de schouders onder te zetten. Lang Leve Lezen!

A.J. Vogel-de Pagter